بیماری اوتیسم

اختلالات طیف بیماری اوتیسم (ASD) گروهی متنوع از وضعیت‌ها هستند که با درجاتی از دشواری در تعامل اجتماعی و ارتباط مشخص می‌شوند.

ویژگی‌های دیگر ممکن است شامل الگوهای غیرمعمول فعالیت و رفتار باشند؛ مانند مشکل در تغییر از یک فعالیت به فعالیت دیگر، تمرکز بیش از حد بر جزئیات، و واکنش‌های غیرعادی به احساسات و محرک‌ها.

توانایی‌ها و نیازهای افراد دارای اوتیسم در طول زمان متفاوت و قابل تغییر است. برخی می‌توانند مستقل زندگی کنند، در حالی‌که برخی دیگر به حمایت و مراقبت مداوم نیاز دارند.

اوتیسم می‌تواند بر فرصت‌های آموزشی و شغلی اثر بگذارد، و مسئولیت مراقبت از این افراد نیز فشار زیادی بر خانواده‌ها وارد می‌کند.

نگرش‌های اجتماعی و میزان حمایت نهادهای محلی و ملی، از عوامل کلیدی تعیین‌کننده کیفیت زندگی افراد اوتیستیک است.

نشانه‌های بیماری اوتیسم ممکن است در اوایل کودکی قابل شناسایی باشند، اما معمولاً تشخیص رسمی آن دیرتر انجام می‌شود.

بسیاری از افراد دارای بیماری اوتیسم، شرایط هم‌زمان دیگری نیز دارند؛ از جمله صرع، افسردگی، اضطراب و اختلال بیش‌فعالی/کم‌توجهی (ADHD).

سطح عملکرد ذهنی در این افراد بسیار متغیر است؛ از ناتوانی شدید ذهنی تا هوش بالاتر از میانگین.

برآوردها نشان می‌دهد که در سراسر جهان، در سال ۲۰۲۱ حدود ۱ نفر از هر ۱۲۷ نفر مبتلا به بیماری اوتیسم بوده است.

این رقم یک میانگین جهانی است و شیوع گزارش‌شده در مطالعات مختلف تفاوت زیادی دارد. برخی مطالعات دقیق‌تر ارقام بالاتری را نشان داده‌اند.

در بسیاری از کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط، میزان شیوع دقیق اوتیسم هنوز ناشناخته است.

شواهد علمی موجود نشان می‌دهد که عوامل متعددی در بروز بیماری اوتیسم نقش دارند، از جمله عوامل ژنتیکی و محیطی.

مطالعات علمی نشان داده‌اند که برخی عوامل محیطی در میان کودکان مبتلا به بیماری اوتیسم یا والدین آن‌ها بیشتر دیده می‌شود؛ از جمله:

  • سن بالای والدین،
  • دیابت مادر در دوران بارداری،
  • قرار گرفتن جنین در معرض آلاینده‌های هوا یا فلزات سنگین،
  • زایمان زودرس،
  • عوارض شدید هنگام تولد،
  • و وزن کم نوزاد هنگام تولد.

برخی پژوهش‌ها همچنین رابطه احتمالی بین مصرف داروهای خاص در دوران بارداری و افزایش خطر اوتیسم را بررسی کرده‌اند.

برای مثال، قرار گرفتن در معرض داروهای والپروات و کاربامازپین (که برای درمان تشنج به کار می‌روند) در دوران بارداری، در میان کودکان مبتلا به بیماری اوتیسم بیشتر مشاهده شده است.

با این حال، تحقیقات بیشتری لازم است تا نقش هر یک از این عوامل و تعامل آن‌ها با ژن‌ها به‌درستی مشخص شود.

  • پژوهش‌های گسترده و طولانی‌مدت با روش‌های متنوع نشان داده‌اند که واکسن سرخک، اوریون و سرخجه (MMR) باعث بیماری نمی‌شود.
  • مطالعه‌ای که در گذشته چنین ارتباطی را مطرح کرده بود، بعداً نادرست و متقلبانه تشخیص داده شد؛ مجله آن را پس گرفت و پزشک نویسنده‌اش نیز مجوز طبابت خود را از دست داد.
  • همچنین شواهد علمی نشان می‌دهد که هیچ‌یک از واکسن‌های دوران کودکی خطر بیماری اوتیسم را افزایش نمی‌دهند.
  • تحقیقات گسترده درباره نگهدارنده تیومرسال و افزودنی آلومینیوم در واکسن‌ها نیز نشان داده‌اند که این مواد با افزایش خطر بیماری اوتیسم ارتباطی ندارند.

طیف وسیعی از مداخلات، از دوران کودکی تا بزرگسالی، می‌تواند رشد، سلامت و کیفیت زندگی افراد دارای بیماری اوتیسم را بهبود بخشد.

دسترسی به موقع به مداخلات روان‌اجتماعی مبتنی بر شواهد می‌تواند توانایی کودکان اوتیستیک در برقراری ارتباط و تعامل اجتماعی را افزایش دهد.

پایش رشد کودک به عنوان بخشی از مراقبت‌های معمول مادر و کودک توصیه می‌شود.

زمانی که تشخیص بیماری اوتیسم داده می‌شود، باید برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان دارای بیماری اوتیسم و مراقبان آن‌ها، اطلاعات، خدمات، ارجاعات و حمایت عملی مناسب بر اساس نیازها و ترجیحات فردی ارائه شود.

نیازهای سلامت افراد دارای بیماری اوتیسم پیچیده است و مستلزم ارائه خدمات یکپارچه از جمله ارتقای سلامت، مراقبت و توانبخشی است.

همکاری میان بخش‌های مختلف، به‌ویژه سلامت، آموزش، اشتغال و خدمات اجتماعی اهمیت فراوانی دارد.

مداخلات برای افراد دارای بیماری اوتیسم و سایر ناتوانی‌های رشدی باید با مشارکت خود این افراد طراحی و اجرا شود.

مراقبت از آن‌ها باید با اقداماتی در سطح جامعه و اجتماع برای افزایش دسترسی، شمول و حمایت همراه باشد.

همه انسان‌ها، از جمله افراد دارای بیماری اوتیسم، حق برخورداری از بالاترین استاندارد ممکن سلامت جسمی و روانی را دارند.

با این حال، این افراد اغلب در معرض انگ و تبعیض قرار دارند، از جمله محرومیت ناعادلانه از خدمات درمانی، آموزش و فرصت‌های مشارکت اجتماعی.

افراد دارای بیماری اوتیسم همان مشکلات سلامتی عمومی سایر افراد را دارند، اما ممکن است نیازهای خاصی نیز داشته باشند. به دلیل برخی رفتارها، مانند کم‌تحرکی یا رژیم غذایی نامناسب، خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن غیرواگیر در آن‌ها بیشتر است.

همچنین در برابر خشونت، آسیب و سوء‌استفاده آسیب‌پذیرترند و احتمال مرگ زودرس در میان آن‌ها بالاتر است.

این افراد باید به خدمات سلامت قابل دسترس برای نیازهای عمومی، از جمله پیشگیری، درمان بیماری‌های حاد و مزمن، دسترسی داشته باشند.

با این حال، آن‌ها نسبت به جمعیت عمومی نرخ بالاتری از نیازهای درمانی برآورده‌نشده دارند و در شرایط اضطراری انسانی نیز آسیب‌پذیرترند.

یکی از موانع رایج، دانش و آگاهی ناکافی ارائه‌دهندگان خدمات بهداشتی درباره بیماری اوتیسم است.

در مه ۲۰۱۴، شصت‌وهفتمین مجمع جهانی بهداشت، قطعنامه‌ای تحت عنوان (اقدامات جامع و هماهنگ برای مدیریت اختلالات طیف بیماری اوتیسم) تصویب کرد که بیش از ۶۰ کشور از آن حمایت نمودند.

این قطعنامه از سازمان جهانی بهداشت (WHO) می‌خواهد تا با کشورهای عضو و نهادهای همکار برای تقویت توان ملی در زمینه رسیدگی به ASD و سایر ناتوانی‌های رشدی همکاری کند.

پاسخ سازمان جهانی بهداشت

سازمان جهانی بهداشت و شرکای آن نیاز به تقویت توان کشورها برای ارتقای سلامت و رفاه افراد دارای بیماری اوتیسم را به رسمیت می‌شناسند.

تلاش‌های WHO متمرکز است بر:

  • افزایش تعهد دولت‌ها برای بهبود کیفیت زندگی افراد دارای بیماری اوتیسم، مطابق چارچوب اقدام مندرج در گزارش جهانی WHO-UNICEF درباره کودکان دارای ناتوانی رشدی؛
  • ارائه راهنما برای سیاست‌ها و برنامه‌های اقدام در حوزه سلامت، سلامت روان و ناتوانی‌ها؛
  • تقویت توان نیروی کار سلامت برای ارائه مراقبت مؤثر و مناسب به افراد دارای بیماری اوتیسم؛
  • ترویج محیط‌های فراگیر و حمایتی برای افراد دارای بیماری اوتیسم و سایر ناتوانی‌های رشدی و حمایت از مراقبان آنان.

برنامه جامع اقدام در حوزه سلامت روان (۲۰۱۳–۲۰۳۰) و برنامه اقدام جهانی بین‌بخشی درباره صرع و سایر اختلالات عصبی نیز کشورها را فرا می‌خواند تا شکاف‌های موجود در زمینه تشخیص زودهنگام، مراقبت، درمان و توانبخشی اختلالات روانی و رشدی از جمله بیماری اوتیسم را برطرف کنند و به نیازهای اجتماعی، اقتصادی، آموزشی و شمول اجتماعی افراد مبتلا و خانواده‌های آنان پاسخ دهند.