اختلالات تیروئید و بارداری

اختلالات تیروئید و بارداری از شایع ترین بیماری های غدد درون ریز در زنان در سنین باروری هستند. بررسی ها نشان می دهد که کم کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) تحت بالینی در حدود 5 تا 7 درصد، کم کاری آشکار در حدود 2 تا 4.5 درصد و پرکاری تیروئید در حدود 0.5 تا 1 درصد زنان دیده می شود. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می شود که متوجه اینکه اختلالات تیروئید و بارداری ارتباط تنگاتنگی به هم باشیم و هر گونه بی نظمی در عملکرد تیروئید می تواند بر شانس بارداری و سلامت جنین تاثیر بسزایی بگذارد. 

کم کاری تیروئید به راحتی و با انجام آزمایش خون قابل تشخیص می باشد. افزایش خفیف TSH همراه با سطح طبیعی T4, T3 نشان دهنده کم کاری تیروئید تحت بالینی است، در حالی که افزایش واضح TSH همراه با کاهش هورمون های تیروئید بیانگر کم کاری آشکار است. 

اختلال در عملکرد تیروئید می تواند تاثیر مستقیم بر محور هیپوتالاموس، هیپوفیز، تخمدان داشته باشد و از طریق تغییرات هورمونی غیر مستقیم، تخمک گذاری را مختل می کند. به همین دلیل بررسی اختلالات تیروئید و بارداری در زنانی که با مشکل ناباروری مواجه هستند بسیار حایز اهمیت می باشد. 

در هیپوتیروئیدیسم: 

  • افزایش سطح پرولاکتین
  • اختلال در ترشح پالس گونه گنادوتروپین ها 
  • اختلال تخمک گذاری
  • ناکارآمدی جسم زرد و کاهش تولید پروژسترون مشاهده می شود.

این تغییرات می تواند منجر به کاهش شانس بارداری یا افزایش خطر سقط شود، که نشاندهنده نقش مهم اختلالات تیرئید و بارداری در موفقیت باروری است.  (جدول شماره 1)

خود ایمنی تیروئید (TAI) و باروری

اختلالات خود ایمنی تیروئید (Thyroid Autoimmunity: TAI) شایع ترین بیماری خودایمنی در زنان سنین باروری هستند وشیوع آن در گروه‌های مختلف قومی متفاوت است، اما معمولاً حدود 10% است. در این بیماران، آنتی بادی های تیروئید پراکسیداز (TPOAb) افزایش می یابند که می تواند منجر به افزایش سطح TSH شود. 

TAI یکی از علل اصلی هیپوتیروئیدیسم تحت بالینیSCH  محسوب می شود. 

خودایمنی تیروئید در زیرگروه‌هایی از زنان مبتلا به موراد زیر شایع تر است: 

  • ناباروری ایدیوپاتیک
  • سندرم تخمدان پلی کیستیک  PCOS
  • کاهش ذخیره تخمدانی DOR
  • نارسایی زودرس تخمدان POI

مکانیسم های ارتباط TAI با ناباروری هنوز به طور کامل مشخص نشده است اما تئوری های متفاوتی در این زمینه مطرح شده است: 

  • TAI خطر ابتلا به هیپوتیروئیدیسم را به ویژه در دوران بارداری افزایش می دهد و اثرات وابسته به هورمون تیروئید باروری را مختل می کند
  • شروع درمان با لووتیروکسین قبل از بارداری در زنان ایوتیروئید با TAI که دچار ناباروری هستند هیچ فایده ای نداشته است. 
  • ممکن است بارتابی از یک اختلال عمومی در سیستم ایمنی باشد که می تواند بر لانه گزینی جنین تاثیر بگذارد. 

مطالعاتی که اخیرا انجام شده نشان دهنده اندومتر و جفت تیروئید پراکسیداز (TPO) را در سطوح ژنی و پروتئینی بیان کرده که ممکن است مشخص شود که چرا ناباروری و سقط جنین در بیماران با TAI شایع تر است. 

این یافته ها اهمیت بررسی اختلالات تیروئید و بارداری را در بیماران نابارور دوچندان می کند. 

اثرات مستقیم و غیرمستقیم هیپوتیروئیدیسم بر سیستم تولیدمثل

اختلالات تیروئید و بارداری

اثرات مستقیم: 

گیرنده های هورمون تیروئید در سراسر سیستم تولید مثل موجود هستند ونقش مهمی در تنظیم عملکرد تخمدان ها دارند. 

اثرات غیرمستقیم:

از طریق تغییرات هورمونی و هیپوتیروئیدیسم: سطوح پرولاکتین و هورمون آزادکننده گنادوتروپین را افزایش می یابند. 

ترشح پالس‌گونه گنادوتروپین‌ها

این امر می‌تواند منجر به اختلال در تخمک‌گذاری و ناکارآمدی جسم زرد و در نتیجه تولید کم پروژسترون شود.

سطوح تستوسترون و استروژن سرم در هیپوتیروئیدیسم باعث افزایش آروماتاز peripheral و پاکسازی متابولیک و گلوبولین متصل به هورمون جنسی (SHBG) می شود  که این تغییرات باعث افزایش سطح تستوسترون و استروژن می شود.

تاثیر تحریک تخمدان بر عملکرد تیروئید به چه صورت می باشد. 

در طی روند تکنولوژی کمک باروری (ART)، تخمدان ها به منظور جمع آوری تعداد مطلوبی از تخمک ها تحریک می شوند. تحریک تخمدان باعث افزایش سریع و غیرطبیعی استروژن سرم می شود که البته افزایش استروژن منجر به افزایش سطح گلوبولین متصل به تیروکسین (TBG) و  در نهایت کاهش سطح هورمون های تیروئید آزاد می شود.  پس از تحریک تخمدان، بیماران با TAI بیشتر از بیماران بدون TAI در معرض افزایش سطح TSH و کاهش سطح FT4 قرار دارند. این به  دلیل کاهش عملکرد ذخیره ای تیروئید در TAI است. 

پس از تحریک تخمدان، بیماران مبتلا به TAI بیشتر از افراد فاقد این اختلال در معرض افزایش TSH و کاهش FT4 قرار دارند، بدلیل اینکه ظرفیت ذخیره ای تیروئید در این بیماران کاهش یافته. در درمان های ناباروری، پایش دقیق عملکرد تیروئید برای مدیریت صحیح اختلالات تیروئید و بارداری ضروری است. 

به طور کلی: اختلالات تیروئید و بارداری ارتباطی پیچیده و چند وجهی دارند. هیپوتیروئیدیسم، خودایمنی تیروئید و تغییرات هورمونی مرتبط میتواند باعث سقط، شکست لانه گزینی و یا ناباروری شود و از طرفی در طول بارداری نیاز بدن به هورمون های تیروئیدی افزایش می یابد. 

غربالگری و تنظیم دقیق عملکرد تیروئید قبل از بارداری و در طول درمان های ناباروری، نقش مهمی در افزایش احتمال بارداری موفق و حفظ سلامت مادر و جنین دارد. 

https://www.jaypeedigital.com/book/9789356960480/chapter/ch6